1960’da
İstanbul’da doğdu. Fotoğrafla ilgilenmeye üniversitenin ilk
yıllarında başladı.
1980’de ilk karanlık odasını satın alarak s/b
çekimle birlikte baskıyı da öğrenmeye başladı.
Çok az yarışmaya katıldı ancak 1985’de katıldığı ve Yıldız Üniversitesi
arafından düzenlenmiş olan 1.Genç Fotoğrafçılar
yarışması’nda bir fotoğrafının sergilenmeye
değer görülmesinden sonra fotoğraf hayatında hep oldu.
1985’de Boğaziçi Üniversitesi, İdari Bilimler
Fakültesi, Ekonomi Bölümü’nü bitirdi.
1986’da Sosyal Ekonomi master’ı yapmak üzere
ve sonrasında kendi üniversitesine dönerek akademisyen olmak
kararıyla Norveç Devleti’nden kazandığı burs ile Oslo Üniversitesi’ne
gitti.
“Türkiye’den Fotoğraf” adlı ilk (karma) fotoğraf
sergisini 1987’de Türkiye’den 4 fotoğrafçıyla
(Emine Ceylan, N.B.Ceylan, O.Cem Çetin ve Sarkis Baharoğlu)
birlikte Oslo’da, Oslo Belediyesi Galerisi’nde açtı. Norveç’te
sürekli fotoğraf çekti ve fotoğrafın kendisi için giderek amatör
bir uğraş olmaktan çıkıp, hayatının hiç vazgeçmek istemediği
bir parçası olduğunu anladığı noktada akademisyenlik rüyasına
son vererek, 1990’da fotoğrafla profesyonel
olarak uğraşma kararı ile Türkiye’ye döndü.
1991’de Cihangir’de stüdyosunu açarak tanıtım ve reklam
fotoğrafçılığı yapmaya başladı.
1987’den bu yana, 11 kişisel sergi açtı, 16 karma sergiye
katıldı.
“Ayrıntılar” adlı ilk kişisel uluslararası
sergisini 1993’de Galerie Treppenhaus, Duisburg, Almanya’da
açtı.
Türkiye’deki ilk kişisel sergisi olan “Fotoğraf Geçmişi Sorar”ı
ise 1994’de, İstanbul’da, Fener’de, Türkiye’nin ilk ve tek Kadın
Eserleri Kütüphanesi ve Bilgi Merkezi’nde açtı.
1991-96 yılları boyunca Kadın Eserleri Kütüphanesi’nde
başta kültür etkinilkleri ve kadın sanatçılar diatekinin oluşturulması
olmak üzere aktif gönüllü olarak çalıştı.
1991-98 yılları arasında reklam ve tanıtım
fotoğrafçılığı ile ve Kütüphane’nin yanı sıra, Tarih Vakfı
ve İletişim Yayınları gibi kurumlarda fotoğraf editörü olarak
çalıştı.
1987’den bu yana pekçok seminer, açıkoturum
ve panele konuşmacı katıldı, fotoğraf yarışmalarının seçici
kurullarında yer aldı. Fotoğrafları ve fotoğraf üzerine yazı
ve eleştirileri pekçok gazete, dergi ve web sitesinde yayınlanmaktadır.
1996’da Ağaçkakan fotoğraf stüdyolarında çalıştığı
2 yıl boyunca Türkiye’de henüz ilk günlerini yaşayan dijital
fotoğrafla tanıştı ve fotoğraf üzerine yazılar yazmaya başladı.
1998’de Metro Cash&Carry’nin teklifi üzerine
kurumun bir projesine dahil oldu ve Türkiye’nin ilk dijital
fotoğraf stüdyosunun kurulmasında fotoğraf yönetmeni olarak
yer aldı. Aynı kurumda daha sonraki yıllarda reklam yönetmenliği
ve pazarlama müdürlüğü görevlerini üstlendi.
2002 yılında İstanbul’dan
ayrılarak Bodrum’a yerleşti.
(Türkiye’de) fotoğrafta
birlikten aynılık doğduğunu düşündüğü için hiç
bir dernek ya da merkeze üye olmayan fotoğrafçı, fotoğrafla
profesyonel olarak uğraşmaya başladığı 1991’den
sonra bir tek PTFD’ye (Profesyonel Tanıtım Fotoğrafçıları Derneği)
üye oldu.
2002 yılından bu
yana düzenli olarak Geniş Açı fotoğraf dergisindeki “piramit”
köşesinde fotoğraf üzerine yazıları yayınlanmaktadır.
Düzenli aralıklarla olmasa da
2003 yılından bu yana internetteki www.fotograf.net
sitesindeki “kırmızı” adlı köşesinde de fotoğraf
üzerine yazıları yayınlanmaktadır.
Web sitesi www.laleperaytek.com
adıyla 2003 yılı başında aktif oldu.
Çalışmalarını 1990’dan bu
yana profesyonel tanıtım ve reklam fotoğrafçısı olarak
sürdürmektedir.
Eylül 2004’te yayınlanan ve 24 kadının
“gitme, bırakma,uzaklaşma, ötekine yolculuk”
olarak tanımlanabilecek özyaşamsal öykülerinin yer aldığı, “Kıyılara
Kaçan Kadınlar” adlı kitapta
(Bileşim yay.) hayatında ilk defa kalbinin sesini dinleyerek
başka kıyılara yol alma öyküsünü anlattı.
2004 Haziran’ından bu yana
İzmir İletişim Kitabevi Fotoğraf Galerisi’nin sergi danışmanlığını
yürütmektedir.
2005 Aralık’ından bu yana
Wunderman Reklam Ajansında fotoğraf editörü olarak çalışmaktadır.
Fotoğraf üzerine 28 makaleden oluşan
ilk kitabı “Kendine Ait Bir Fotoğraf” adıyla
Bileşim yayınları tarafından Şubat 2005’de
yayınlandı. “Kendine Ait Bir Fotoğraf”, Laleper
Aytek’in çoğu Geniş Açı’da piramit, bir bölümü
de www.fotograf.net’te kırmızı adlı köşelerinde
fotoğraf üzerine yazılarının bir derlemesi ve kendi ifadesiyle;
“20 yıllık fotoğraf geçmişinin ilk kitabı”.
“Fotoğrafın yalnız yapılması
gereken tek kişilik bir iş olduğunu, fotoğrafladığınla karşılaşma
anının kalabalıklarla birlikte yapılamayacağını daha fotoğrafa
ilk başladığı yıllarda farkettiğini” söyleyen
Laleper Aytek, fotoğrafın Henry Cartier Bresson’nun ifadesiyle
fotoğrafın; gözün, kalbin ve beynin buluştuğu, buluşabildiği
yerde yapılabileceğine inanıyor ve bu kitapta yer alan fotoğrafı
düşünmek üzerine yazılmış 28 yazının bu nedenle böylesi bir
peşindeliğin, kendine ait gerçek bir iç yolculuk ve seyrin samimi
bir ilk adımı olarak” düşünülmesini istiyor.
“Bu süreçte en çok şunları farkettim:
aslında az olanın çok olduğunu ve en zor olanın insanın
kendisi olması olduğunu. Kendini tanıdığını, kendine
yak(ın)laştığını zannettiğin zamanlarda bile bir bakıyorsun
aslında kendinden km’lerce uzak(ta)sın. Çünkü, tıpkı bir fotoğraf
gibi, kendine bakmak, kendindekilerin peşinden gitmek, önce
korkuları ve derinlerdeki bilinmedik pek çok duyguyu su yüzüne
çıkarıyor. Gerçek bir iç-seyri, bir iç-yolculuğunu ise onlarla
karşılaşmaya, yüzleşmeye cesaret etmek başlatabiliyor. Fotoğraf
bana böyle bir yolculuğu yapabilmem için sonsuz, sınırsız imkanlar
sunuyor. İtalyan fotoğrafçı Mario Giacomelli’nin söylediği gibi;
“eğer söyleyecek bir şeyiniz varsa, kimse dinlemese bile bir
yolunu bulup söylersiniz.” Ben (de) bunu fotoğrafla ve fotoğraf
üzerine düşünüp yazmakla yapıyorum.
Farkettim ki, kendi fotoğrafımın, kendime ait bir fotoğrafımın
olabilmesi yani uzakları yakınlaştırmak ancak ve ancak böylesi
bir iç-bakış, iç-karşılaşmadan sonra ya da o süreçte mümkün.
Kendine bak(a)madığın zaman ve tam da o kadar göremiyor insan
hayatın fotoğraflarını, hayattaki fotoğrafları. Gördükleri ve
çektiklerinin aslında başkalarına ait olduğunu da anlayamadan
fotoğraf çekiyor olduğunu düşünerek yaşaayabiliyor. Ama o fotoğraflar
kimsesiz ve özellikle/en çok da deklanşöre basan kim ise onsuz,
içsiz, katmansız ve iki boyutlu görüntüler olarak unutulup gidiyor.
Bu kitapta yer alan fotoğrafa dair sözlerim ve kimi
görüntülerim kendimi böyle bensiz, benden uzak bırakmamaya dair
açık bir çaba aslında. Kendimde farkettiklerimin, fotoğraftan/fotoğrafa
dair sözlerden bir ifadesi. Yazdıklarımın bazen karşık, zor
anlaşılır bulunduğunu duyuyorum. Demek ki diyorum: henüz yeterince
azal(t)mamışım kendimi, eteklerimdeki taşları döküp, fazlalıklarımdan
kurtulamamışım. Buna ömrüm yetecek mi bilemiyorum ama yaşadığım
müddetçe Murathan Mungan’ın deyimiyle, ömrümü hayat yapabilmek
için kendime ait böylesi bir izlemenin hep peşinde olacağım
. Daha kendim olabilmek, daha kendime ait fotoğraflar
çekebilmek için. Çünkü artık çok iyi biliyorum ki, fotoğraf
(ve hayat da) ancak gerçekten kendimden bakabildiğim, kendim
olma cesaretini kendimden esirgemediğim zaman geliyor, gelecek.”
Kişisel Sergiler
2003
“Yakın”, Epsilon Sanat Galerisi, Bodrum.
“Yakın”, Fotoğrafevi, İstanbul.
“Gölgelerden ve Sonradan”, HadiGari, Bodrum.
2002 “Gölgelerden ve Sonradan”, İletişim Kitapevi
Fotoğraf Galerisi, İzmir.
1998
“Dalgalar”, İletişim Kitapevi Fotoğraf Galerisi, İzmir.
“Dalgalar”, Mavi, Bodrum.
1996 “Tenhalığın Ortasında”, Fotoğrafevi, İstanbul.
1995 “Tenhalığın Ortasında”, İletişim Kitapevi
Fotoğraf Galerisi, İzmir.
1994 “Fotoğraf Geçmişi Sorar”, Kadın Eserleri
Kütüphanesi, Fener, İstanbul.
1991
“Ayrıntılar”, Westdeutsche Landesbank, Ahlen, Almanya.
“Ayrıntılar”, Galerie Treppenhaus, Stadtbibliotek, Duisburg,
Almanya.
Grup Sergileri
2005 Fotom.net koleksiyon sergisi,
Fotoğraf Vakfı, 12-30 Aralık.
2005 Fotom.net karma sergi Galata Fotoğrafhanesi,
12 Kasım-28 Aralık.
2005 “Çarşı-Pazar-Etki”, MarinArt’05, Marina
Çarşı, Bodrum (düzenleyen: Zerrin Ulusman).
2005
“KarmanÇorman”, Bodrum’da Yaşayan Sanatçılar, Epsilon
Galeri, Bodrum,
(düzenleyen: Lon Briet).
2004-5 “Fotoğraflarla Yaşayanlar”, Fotoğrafevi
Koleksiyonu Sergisi, Bahçeşehir Üniv.
2004 “Siyah-Beyaz Türk Fotoğrafı”, St.Martins
Gallery, London (düzenleyen: Vehbi Koca).
2003
“Kadın Fotoğrafçılarla Buluşma”, AFAD, Adana.
“40 Kutu, 40 Yorum”, Bodrum’da yaşanan 40 sanatçı ile yerleştirme,
Defne, Gümüşlük, Bodrum.
Epsilon Galeri, Bodrum.
Eklisia, Gümüşlük, Bodrum.
2002
“Açık Kapı Günleri”, Türkiyeli 30 fotoğrafçı ile birlikte sergi,
AB Merkezi, Strasbourg,
(düzenleyen: Engin Özendes).
“Sondaj”, Türkiyeli 50 fotoğrafçı ile birlikte sergi, Pamukbank
Fotoğraf Galerisi, İstanbul, (düzenleyen: Engin Özendes).
1994
“Cumhuriyet Dönemi Kadın Fotoğrafçılar”, Vakıfbank Sanat Galerisi,
İstanbul,
(düzenleyen: Seyit Ali Ak).
1992
PTFD (Profesyonel Tanıtım Fotoğrafçıları Derneği) 3.Sergisi,
AKM, İstanbul.
“Kadın Fotoğrafçılar”, Kadın Eserleri Kütüphanesi, İstanbul.
1991 PTFD (Profesyonel Tanıtım Fotoğrafçıları
Derneği) 2.Sergisi, AKM, İstanbul.
1988 Uluslararası Fotoğraf Yarışması sergisi,
Şişli Rotary Klüp, İstanbul.
1987
“Türkiye’den Fotoğraf”, Oslo Belediye Sanat Galerisi, Oslo,
Norveç.
“Türkiye’den Fotoğraf”, Lovenstad Kültür Merkezi, Oslo, Norveç.
